مدیریت و ساماندهی آبگیرهای قارقچال و سادوای بالاده برای گردشگری/ بخش یک

مدیریت و ساماندهی آبگیرهای قارقچال و سادوای بالاده برای گردشگری/ بخش یک

پیش درآمد: در سال ۱۳۸۶ از سوی جهاد سازندگی ساری، در کنار چشمه های سادوا و قارقچال در دامنه جنوبی قله شاهدژ، دو آبگیر ساخته شد که هدف آن باغکاری مردم بالاده در پایین دست بود، اما نه تنها تاکنون هیچ باغ و زمینی سبز نشد بلکه این دو آبگیر به حال خود رها و امروزه به محلی برای گردش و تفریح افراد غریبه از سراسر ایران تبدیل شده است.

از سوی سازمان جهانی گردشگری، طبیعتگردی و گردشگری را «صنعت گردشگری» نامیده اند. زیرا در صنعت گردشگری تعداد زیادی افراد به ویژه جامعه محلی از درآمدهای اقتصادی پایدار برخوردار می‌شوند و به کیفیت زندگی آنها کمک مستقیم می‌کند.

در سال 1402، بالاده به عنوان روستای هدف گردشگری در ایران معرفی شد و در آینده ورود گردشگران به این منطقه افزایش خواهد یافت و همین مساله ضرورت مدیریت گردشگری بالاده را دوچندان کرده است.

متاسفانه هم اکنون با رهاشدن آبگیرهای قارقچال و سادوا، اینجا به محلی برای تجمع گردشگران غریبه به ویژه آفرودسوارها تبدیل شده و این آبگیرهای زیبا به ویژه قارقچال در حال تخریب و نابودی است که با هجوم گردشگران، مشکلاتی برای مردم بالاده بوجود آمده است.

همگان بر این نکته توجه داریم که اگر آبگیرهای قارقچال و سادوا مدیریت نشوند، نه تنها از حضور انبوه گردشگران و با تبلیغات رنگانگی که هر روزه در فضای مجازی می‌شود، درآمدی عاید مردم بالاده نمی‌شود که ممکن است فردا اتفاقاتی بیفتد که از هم اکنون قابل پیش‌بینی هست.

مشکلات فعلی در آبگیرهای قارقچال و سادوا:

1. رفت و آمد ماشین‌های آفرودی و غریبه‌ها به داخل محل و اطراف آبگیرهای قارقچال و سادوا و به خطر افتادن امنیت و آرامش مردم بومی.

2. مزاحمت گردشگران غریبه برای مردم بومی و درگیری و طلبکار بودن از بومی‌ها در کنار آبگیرها و یا روستا.

3. تخریب شدید محیط زیست اطراف آبگیرها از جمله بریدن درختچه‌های جنگلی، بریدن درختان بید دور آبگیرها و روشن کردن آتش در تقریبا پنجاه نقطه از چمنزارهای اطراف آبگیر قارقچال (که خاک سوخته آن تا سال‌ها قابلیت رشد گیاه را از دست می‌دهد)، ریختن زباله‌های تجزیه ناپذیر مانند شیشه و پلاستیک در داخل آبگیر و اطرافش. برجا ماندن رد چرخ ماشین‌های آفرودی و تخریب پوشش گیاهی و خاک اطراف آبگیرها و ….

4. به دلیل نداشتن سرویس بهداشتی و سطل زباله، اطراف آبگیرها به محل انباشت فضولات انسانی و زباله تبدیل شده است.

5. پخش موسیقی با صدای بلند و ایجاد سر و صدا و سلب آرامش از حیوانات وحشی منطقه مانند خرس و پلنگ و گراز و گوزن و پرندگان که زیستگاه آنها در جنگل اطراف آبگیرهاست.

6. حضور شبانه گردشگران و روشن کردن آتش مانع از نزدیک شدن حیوانات وحشی به آبگیرها برای نوشیدن آب شده است.

و دیگر مشکلاتی که کمابیش همکان با آن آشنا هستند.

حال با این مشکلاتی که روز به روز بر تعداد آنها افزوده می‌شود، ما مردم بالاده چه مسئولیتی برای مدیریت این آبگیرها داریم و چگونه می توایم آنجا را مدیریت کنیم!؟

مدیریت آبگیرهای قارقچال و سادوا در قالب شرکت تعاونی: با توجه به جذابیت آبگیر قارقچال برای گردشگران ایرانی، لزوم مدیریت آن ضروری بوده و این کار از عهده یک یا چند شخص هم برنمی‌آید و بنا بر تجربه دیگر اماکن گردشگری روستایی در ایران، پیشنهاد می‌شود مدیریت این آبگیرها در قالب شرکت تعاونی  به شرح زیر انجام شود:

1. شرکت تعاونی سادوای بالاده (سهامی خاص و چند منظوره) در سال ۱۳۸۹ توسط عده‌ای از بالادهی‌ها تاسیس شد. این شرکت دارای اساسنامه و آئین‏نامه، هیئت مدیره، شماره ثبت در سازمان ثبت کشور، لوگو (نشانه)، سربرگ، مهر، برگه سهام و … بوده و در روزنامه رسمی کشور آگهی شده است. با توجه به اینکه این شرکت تاکنون فعالیتی نداشته، لذا می‌توانیم برای مدیریت آبگیرهای قارقچال و سادوا از ظرفیت قانونی شرکت تعاونی سادوا استفاده کنیم.

2. از ویژگی خوب شرکت تعاونی این است که همه بالادهی ها می توانند با خرید یک سهم و حق رای مساوی در آن عضو شوند و بر نحوه فعالیت شرکت نظارت کرده و در تصمیم گیری ها دخیل شوند. هم چنین شرکت تعاونی زیر نظر اداره کل تعاون استان مازندران بوده و مورد حمایت آن قرار می گیرد.

3. برای شروع فعالیت شرکت تعاونی سادوا جهت مدیریت آبگیرها، جلسه ای عمومی با حضور اهالی محترم بالاده برگزار و تمامی جنبه های مرتبط با مدیریت آبگیرها به آگاهی عموم رسانده و نظرات و پیشنهادهای مردم نیز دریافت خواهد شد.

4. هر بالادهی یک سهم به مبلغی مشخص خریداری می‌کند تا سرمایه اولیه شرکت تامین شود.

5. پس از خرید سهام به تعدادی مشخص به عنوان سرمایه اولیه فعالیت، مجمع عمومی با حضور نماینده اداره کل تعاون استان مازندران تشکیل و هر کدام از اعضا می‌تواند برای عضویت در هیات مدیره و بازرس، نامزد شده و با رای اعضای شرکت تعاونی انتخاب شود.

6. شرکت تعاونی سادوا هیچ ادعایی در رابطه با مالکیت آبگیرهای قارقچال و سادوا (و در آینده مکان‌های گردشگری دیگر) نخواهد داشت و حق مالکیت برای ورثه زمین های این دو آبگیر محفوظ خواهد ماند.

7. شرکت تعاونی سادوا موظف می‌شود زیر نظر اداره کل تعاون و با مشورت اداره کل میراث فرهنگی استان مازندران، روش‌های نوین مدیریتی را برای تهیه امکانات اولیه رفاهی، به خدمت گرفتن جوانان بیکار بالاده و راه‌های درآمدزایی و جذب گردشگر داخلی و خارجی و حفظ محیط زیست منطقه را بررسی و عملی کند.

8. با شروع فعالیت شرکت تعاونی سادوا، مدیریت آبگیر قارقچال و سادوا نیز وارد مرحله عملیاتی می شود و ورود گردشگران تابع ضوابط مشخصی می گردد که از سوی شرکت تعاونی اعلام می شود.

9. راه‌های درآمدزایی از صنعت گردشگری در قالب شرکت تعاونی بالاده در آینده نزدیک باعث رونق اقتصادی جامعه محلی به ویژه بومی‌ها (دَویگارها) خواهد شد. زیرا تمام وسایل و امکانات گردشگران از حمل مسافر با نیسان وانت به آبگیرها، تهیه مواد غذایی بومی مانند لبنیات، گیاهان خوراکی تا اجاره خانه برای شبمانی و … را از طریق شرکت تعاونی مدیریت و تامین می شود.

10. در سایت سادوا (متعلق انجمن فرهنگی سادوا) بخش ویژه‌ای برای تماس با شرکت تعاونی و راهنمایی و جذب و نامنویسی گردشگران راه اندازی خواهد شد.

11. ورود بالادهی‌ها و مردم دوسرشمار طبق ضوابطی به این دو آبگیر آزاد خواهد بود.

در بخش بعدی، به ظرفیت های گردشگری و در آمدزایی آبگیرهای سادوا و قارقچال پرداخته می شود.

با احترام/  عین اله آزموده چهاردِه

مدیر انجمن فرهنگی سادوای بالاده، راهنمای رسمی گردشگری

مرداد ماه 1404

عکسها: عین اله آزموده