نوروز و باورهاي كهن در بالاده / عین اله آزموده/ براي چكامه نوروزي میخواستم چگونگي برگزاري اين جشن باستاني را در روستاي بالاده بنويسم اما به گمانم نوشتن باورهاي كهن كه ممكن است نسل امروزی بالاده از آن ناآگاه باشد، جذابیت بیشتری داشته باشد. شايد در سال هاي آينده نمونه هاي ديگری از برگزاري جشن نوروز را در سرزمين كهن بالاده براي شما بنويسم.
1. باور داريم كه با تميز كردن خانه و حياط پيش از نوروز، فقر از خانه دور خواهد شد.
2. باور داريم كه اگر از روي آتش چهارشنبه سوری (غروب آخرين سه شنبه سال) كه با بوته هاي خشك افروخته مي شود بپريم، در فصل تابستان دچار گرمازدگي نمي شويم و بيماري زردي (يرقان) نمي گيريم.
3. باور داريم كه در شامگاه واپسين پنجشنبه سال، مردگان چشم به راه بخشش بازماندگان هستند كه به ياد آنان ، نان و خرما و حلوا بين مردم پخش كنند تا مردم بر مردگان درود بفرستند و از آنان یاد کنند. بنابر اين به گورستان مي رويم و يادي از درگذشتگان خود كرده و بر گورشان شمع روشن مي كنيم و نان و حلوا و خرما خیرات می کنیم.
4. باور داريم كه در چهارشنبه پايان سال بايد «گزنه آش» بپزيم و بخوريم چون اين آش را فقط سالي يك بار مي پزيم و باعث دور شدن بيماري از ما مي شود.
5. باور داريم كه اگر شامگاه پيش از نوروز بر كنار در خانه و حياط و كنار ديوارها شمع روشن كنيم ، تاريكي و سياهي از خانه دور مي شود و در سال نو، بركت به ما روي مي آورد.
6. باور داريم كه در پايان سال كهنه هر پيشامدي براي ما رخ دهد در سال نو همانند آن پيشامد براي ما روي خواهد داد (براي نمونه اگر كاسه اي از دستمان بر زمين افتاد و شكست، تا پايان سال نيز چيزهاي ديگري خواهد شكست).
7. باور داريم كه در هر خانوداده يك نفر خوش شگون است و او را براي «ماد رُمِه (mad rome) برمي گزينيم تا در هنگام نو شدن سال، با يك سيني كه در آن آب و سبزه و قرآن قرار دارد به عنوان نخستین شخص وارد خانه شود تا سال نو براي خانواده سال خوبي باشد. اما اگر سال بدي بود در سال هاي آينده، آن شخص را «مادرومه» نمي كنيم.
8. باور داريم كه در هنگام نو شدن سال، وارد خانه كسي نشويم تا ناخواسته «ماد رومه» آنها نشويم. زيرا اگر در سال نو پيشامد ناگواري براي آن خانواده روي دهد به بدشگوني پاقدم ما خواهند گذاشت.
9. باور داريم كه حالت چهره و روان هر شخص در هنگام نو شدن سال، مي تواند همان حالت را در سال نو برايش پيش آورد (براي نمونه اگر شخص بخندد در سال نو نيز هميشه خندان خواهد بود).
10. باور داريم كه اگر شخصي از خانواده (و فاميل) در سال كهنه بميرد، سفره هفت سين پهن نمي كنيم و به جايش سفره اي از حلوا و خرما مي گسترانيم، لباس نو نمي پوشيم و در هنگام نو شدن سال به ديدار خانواده متوفي مي رويم تا دلداری شان داده و جاي خالي اش به چشم خانواده اش نيايد.
11. باور داريم كه چهار روز نخست سال ( يكم تا چهارم فروردين ) ، جزو سال به شمار نمي آيد و هر يك از اين چهار روز نشانه وضعیت آب و هوای يكي از فصل هاي سال است. براي نمونه اگر روز چهارم هوا گرم و آفتابي باشد زمستان خوبي در پيش خواهد بود.
12. باور داريم كسي كه از نعمت مال دنيا برخوردارست و به تهيدستان كمك كرده و آنان را خوشحال می كند، در سال نو بر مال و دارايي اش افزوده خواهد شد و خانواده اش به خوشي سال را به پايان خواهند برد.
برگرفته از وبلاگ سادوای بالاده به تاریخ 12 اسفند ۱۳۸۷
